Üretim Sözlüğü.

Ana üretim planı

Hangi mamulden, hangi dönemde, ne kadar üretileceğini gösteren plan. Satış tahminleri ve müşteri siparişlerinden beslenir; malzeme ihtiyaç planlamasının ana girdisidir.

Ayrıca bak: Malzeme ihtiyaç planlaması, Mamul

Çevrim süresi

Bir birimin bir operasyonda işlenmesi için geçen süre. Hazırlık süresiyle birlikte operasyonun toplam süresini oluşturur.

Ayrıca bak: Hazırlık süresi, Rota

Darboğaz

Bir üretim akışında kapasitesi en düşük olan ve bu yüzden tüm hattın çıktısını belirleyen kaynak. Darboğazda kaybedilen bir saat, bütün sistemde kaybedilmiş bir saattir.

Ayrıca bak: Kapasite planlama, İş merkezi

Emniyet stoku

Talepteki ya da tedarik süresindeki belirsizliğe karşı tutulan ek stok. Malzeme ihtiyaç planlaması, net ihtiyacı hesaplarken bu seviyenin altına düşmemeye çalışır.

Ayrıca bak: Tedarik süresi, Malzeme ihtiyaç planlaması

Fason üretim

Bir operasyonun ya da ürünün tamamının dışarıdaki bir firmaya yaptırılması. Malzeme genellikle fasoncuya gönderilir ve işlenmiş olarak geri alınır; stok ve maliyet takibi buna göre yapılır.

Ayrıca bak: Operasyon

Fire

Üretim sırasında kullanılamaz hale gelen malzeme ya da ürün. Ürün ağacında planlı bir fire oranı tanımlanabilir; gerçekleşen fire ise üretim teyidiyle kaydedilir.

Ayrıca bak: Ürün ağacı, Üretim teyidi

Hammadde

Üretime girdi olarak alınan, henüz işlenmemiş malzeme. Genellikle satın alma ile temin edilir ve ürün ağaçlarının en alt seviyesinde yer alır.

Ayrıca bak: Yarı mamul, Mamul

Hazırlık süresi

Bir makineyi ya da iş merkezini yeni bir işe hazırlamak için gereken süre: kalıp değişimi, ayar, ilk parça kontrolü. Üretilen miktardan bağımsızdır; bu yüzden büyük partilerde birim başına düşen payı azalır.

Ayrıca bak: Çevrim süresi, Operasyon

İş emri

Belirli bir üründen, belirli bir miktarın, belirli tarihler arasında üretilmesi talimatı. Malzeme ihtiyacını ürün ağacından, operasyonları rotadan alır; planlandı, serbest bırakıldı, üretimde, teyit edildi ve kapandı gibi durumlardan geçer.

Ayrıca bak: Ürün ağacı, Rota, Üretim teyidi

İş merkezi

Operasyonların yapıldığı, kapasitesi ve maliyeti tanımlı kaynak: bir makine, bir hat ya da bir montaj istasyonu. Rotadaki her operasyon bir iş merkezine bağlanır.

Ayrıca bak: Rota, Kapasite planlama

İzlenebilirlik

Bir ürünün hangi partiden hammaddelerle, hangi iş emriyle, ne zaman ve hangi makinede üretildiğinin geriye ve ileriye doğru takip edilebilmesi. Otomotiv ve gıda gibi sektörlerde geri çağırmalar için hayati önemdedir.

Ayrıca bak: Parti, İş emri

Kanban

Tüketilen malzemenin bir kart ya da sinyal aracılığıyla yeniden üretim veya ikmal talebi oluşturduğu çekme sistemi. Stok, plana göre değil gerçek tüketime göre yenilenir.

Ayrıca bak: Emniyet stoku

Kapasite planlama

Planlanan iş emirlerinin iş merkezlerinde ne kadar yük oluşturacağını hesaplayıp mevcut kapasiteyle karşılaştırma. Aşırı yüklenen dönemler ve darboğazlar burada görünür hale gelir.

Ayrıca bak: İş merkezi, Darboğaz

Malzeme ihtiyaç planlaması

Ana üretim planı, ürün ağaçları ve stok bilgisinden yola çıkarak hangi malzemeden, ne zaman, ne kadar gerektiğini hesaplayan yöntem. Sonuç olarak satın alma talepleri ve planlı iş emirleri önerir.

Ayrıca bak: Ana üretim planı, Ürün ağacı, Tedarik süresi

Mamul

Satışa hazır son ürün. Ürün ağacının en üst seviyesinde yer alır.

Ayrıca bak: Yarı mamul, Hammadde

MES

Sahadaki üretimi anlık olarak izleyen ve yöneten sistem: makine durumları, gerçekleşen miktarlar, duruşlar ve kalite verileri. Genellikle ERP ile PLC/SCADA katmanı arasında köprü kurar.

Ayrıca bak: PLC, SCADA, OEE

Mühendislik değişikliği

Bir ürünün tasarımında, ürün ağacında ya da rotasında yapılan kontrollü değişiklik. Geçerlilik tarihi ya da seri numarasıyla devreye alınır; böylece eski ve yeni sürüm birbirine karışmaz.

Ayrıca bak: Ürün ağacı, Rota

OEE

Ekipman verimliliğinin üç bileşenin çarpımıyla ölçülmesi: kullanılabilirlik × performans × kalite. Duruşları, yavaş çalışmayı ve hatalı üretimi tek bir sayıda toplar.

Ayrıca bak: MES, Darboğaz

Operasyon

Rotadaki tek bir işlem adımı: kesim, kaynak, boya, montaj gibi. Her operasyonun bir iş merkezi, bir hazırlık süresi ve bir çevrim süresi vardır.

Ayrıca bak: Rota, İş merkezi

Otomatik tüketim

Bileşen tüketiminin tek tek elle girilmesi yerine, üretim teyidi sırasında ürün ağacına göre otomatik olarak stoktan düşülmesi. Hızlıdır, ama gerçek tüketim ürün ağacından saparsa stoklar şaşar.

Ayrıca bak: Üretim teyidi, Ürün ağacı

Parti

Aynı koşullarda birlikte üretilen ya da teslim alınan malzeme grubu. Parti numarası izlenebilirliğin temelidir.

Ayrıca bak: İzlenebilirlik

PLC

Makineleri ve süreçleri kontrol eden endüstriyel bilgisayar. Sensörlerden sinyal okur ve programına göre motorları, valfleri ve diğer çıkışları yönetir. Sahadan veri toplamanın ilk durağıdır.

Ayrıca bak: SCADA, MES

Rezervasyon

Bir iş emri için gereken malzemenin stokta ayrılması. Böylece aynı malzeme başka bir işe verilmez ve eksikler önceden görülür.

Ayrıca bak: İş emri, Malzeme ihtiyaç planlaması

Rota

Bir ürünün üretilmesi için gereken operasyonların sırası, her operasyonun yapılacağı iş merkezi ve süreleri. Ürün ağacı “neyden yapılır?”, rota ise “nasıl yapılır?” sorusunu cevaplar.

Ayrıca bak: Operasyon, İş merkezi, Ürün ağacı

SCADA

PLC'lerden ve sahadaki cihazlardan veri toplayıp operatörlere ekranlar üzerinden izleme ve kontrol imkânı veren sistem. Alarmlar, trendler ve proses görüntüleri burada yaşar.

Ayrıca bak: PLC, MES

Tedarik süresi

Bir malzemenin sipariş edilmesinden ya da üretimine başlanmasından kullanılabilir hale gelmesine kadar geçen süre. Malzeme ihtiyaç planlaması, ihtiyaç tarihinden bu süre kadar geriye giderek sipariş tarihini belirler.

Ayrıca bak: Malzeme ihtiyaç planlaması, Emniyet stoku

Üretim teyidi

Sahada gerçekte ne yapıldığının sisteme kaydedilmesi: üretilen miktar, fire ve harcanan süre. Teyitle birlikte stoklar güncellenir, malzeme tüketimi ve maliyet oluşur.

Ayrıca bak: İş emri, Fire, Otomatik tüketim

Ürün ağacı

Bir ürünü oluşturan bileşenlerin, miktarlarıyla birlikte hiyerarşik listesi. Çok seviyeli olabilir: mamul → yarı mamuller → hammaddeler.

Ayrıca bak: Rota, Yarı mamul, Malzeme ihtiyaç planlaması

Yarı mamul

Üretimin bir aşamasını tamamlamış ama henüz son ürüne dönüşmemiş malzeme. Kendi ürün ağacı ve rotası olabilir; çoğu zaman ara stokta bekler.

Ayrıca bak: Mamul, Hammadde, Ürün ağacı